Hələki rəy yoxdur
Bakı şəhəri üçün təxmini müddət və qiymətlər.
Bu kitabı niyə oxumalıyam?
Hər şeyin daha rahat olduğu bir dünyaya düşsəydiniz, orada qalardınızmı? “Söhbətgah”da Eduard Bulver-Littonun “Gələcək irq” romanı bu sualla açılır. Həmsöhbətlərdən biri tərəddüd etmədən qalacağını deyir; sonra söhbət rahatlıqla xoşbəxtliyin, yad bir mühitə heyranlıqla orada özünə yer tapmağın eyni şey olub-olmamasına keçir.
Müzakirədə roman Haksleyin “Cəsur yeni dünya”sı və Oruellin əsərləri ilə yanaşı düşünülür. Həmsöhbətlər distopiyaları ciddi oxumağı təklif edir, bədii təsəvvürün gələcəklə bağlı sualları necə qabaqlaya bildiyindən danışırlar. Haksleyin xoşbəxtlik vəd edən “soma”sını yada salmaları da onları gündəlik həyatımıza gətirir: texniki vasitələr çoxaldıqca insanın narahatlığı, həqiqətən, azalırmı?
Kitabın açdığı ən maraqlı mövzulardan biri ədəbiyyatın özüdür. Hamının ortaq ideologiya ilə yaşadığı, özünü məmnun saydığı cəmiyyətdə ədəbiyyat nə etməlidir? Hazır fikirləri təkrar edəcək, onlara qarşı çıxacaq, yoxsa başqa bir ehtiyacı qarşılayacaq? Həmsöhbətlər bu sualı müxtəlif tərəflərdən yoxlayırlar. Söhbətdə xoşbəxtliyin bir an, məmnunluğun isə davam edən həyatla bağlı ola bilməsi də ayrıca düşüncə mövzusuna çevrilir.
Yüksək texnologiya ilə ümumi rifahı birləşdirmək arzusu onları cəmiyyətlərin ölçüsünə gətirir. Kitabdan kiçik icma haqqında parça oxuyur, sonra Afina və Roma nümunələrinə keçirlər. Böyük sualın ən tanış izahı isə şirkət həyatından gəlir: həmsöhbətlərdən birinin on beş əməkdaşı idarə edərkən hamıya eyni diqqəti ayıra bilməməsi. Cəmiyyət böyüdükcə insanların fərqli ehtiyaclarını nəzərə almağın çətinliyi bu şəxsi təcrübədə görünür.
Problemsiz həyatın mümkünlüyünü danışarkən həmsöhbətlər bir-birini tamamlayırlar. Çətinliyin olması münasibətin bitməli olduğu demək deyil; qarşıdakı insanı problemin özünə çevirməkdənsə, onunla birlikdə həmin çətinliyə qarşı dayanmağı təklif edirlər. Eyni yanaşmanı cəmiyyətə də tətbiq edirlər: özümüzü ondan kənarda saymadan həllin iştirakçısı olmaq.
Sona yaxın qəhrəmanın ideal görünən sivilizasiyada belə özünə yer tapa bilməməsini qeyd edirlər. “Gələcək irq”, beləcə, yalnız başqa dünyanın təsviri kimi deyil, insanın hansı rahatlığa ehtiyac duyduğunu və nəyə görə yenə axtarışda qaldığını düşünmək üçün təqdim olunur. Romanın söhbətdə yaratdığı maraq da məhz bu sualların oxucuya toxunmasındadır.